Büyük Valide Han’ın Avlu Düzeni

Çakmakçılar Yokuşu’ndan Büyük Valide Han’ın girişine yaklaştığınızda sokak duvarının arkasında ne kadar geniş bir alan olabileceğini kestirmek zordur. Hanın kapısı bu farkı açığa çıkarır. Sokağın dar hareketi, avluda yayılır ve çevredeki odalara dağıtılır. Kösem Sultan’ın yaptırdığı 17. yüzyıl hanı, kent içindeki mal ve insan dolaşımına hizmet ediyordu. Depolama, üretim ve ticaret farklı mekânlara yayılsa da avlu bunları birbirine bağlayan ortak yerdi. Yük taşıyanlarla küçük atölyelerde çalışanların kullandığı güzergâhlar gün içinde kesişirdi. Yapıyı tek bir çatı manzarası üzerinden hatırlamak yerine avluların ölçeğine bakın. İstanbul hanlarının şehir içindeki rolünü en iyi, sokağın genişleyip bir iş merkezine dönüşmesi anlatır. Esinlenme Kaynakları Sennur Sezer ve Adnan Özyalçıner, Öyküleriyle İstanbul Anıtları · İBB ve İSAM, Büyük İstanbul Tarihi · TDV İslâm Ansiklopedisi, Büyük Vâlide Hanı